Select Page

Αγαπητοί και αγαπητές σύνεδροι,
Το 3ο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας πραγματοποιείται σε μια κρίσιμη συγκυρία. Μετά από 7 ολόκληρα χρόνια, δεν υπάρχουν – ακόμη – εμφανείς και σοβαρές ενδείξεις ανάκαμψης και οριστικής εξόδου από τη βαθειά, πολύπλευρη και επίμονη κρίση στην οποία είναι βυθισμένη η χώρα μας. Αντίθετα, όλα δείχνουν ότι οι συνέπειες της κρίσης θα αφήσουν τη σφραγίδα τους στο μέλλον της κοινωνίας μας.

Τι πρέπει να κάνουμε, λοιπόν; Πως είναι δυνατό να δημιουργηθούν πάνω από ένα εκατομμύριο θέσεις εργασίας σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα, πριν η ανέχεια και η φτώχεια διαλύσουν τον κοινωνικό ιστό, πριν κι άλλοι νέοι «πάρουν των ομματιών τους» και φύγουν στο εξωτερικό; Είναι ικανή η αγορά με «διαδικασίες αυτορρύθμισης» να λύσει τα συσσωρευμένα προβλήματα; Είναι δυνατόν οι πολιτικές «προσέλκυσης επενδύσεων» να αποδώσουν άμεσα, και να αντιμετωπίσουν επιτυχώς την επείγουσα ανάγκη αναδιάρθρωσης του παραγωγικού συστήματος της χώρας; Μιλώντας γενικότερα, υπάρχουν «μαγικές πολιτικές» που αν εφαρμοστούν από κάποιο Κέντρο (την κυβέρνηση, το κράτος κλπ) θα επιλυθούν άμεσα τα προβλήματα που μας ταλαιπωρούν καθημερινά;

Τα 7 χρόνια που πέρασαν είναι ήδη πολλά και αποδεικνύουν την ανυπαρξία τέτοιων λύσεων!
Γνωρίζουμε – έστω – τη μέθοδο που πρέπει να ακολουθήσουμε για να βρούμε τις λύσεις που χρειαζόμαστε; Ποιοι θα εργαστούν γι’ αυτές τις λύσεις; Κάποιοι σοφοί; Η κυβέρνηση; Κι εμείς; Οι πολίτες; Έχουμε ρόλο και ποιόν; Αρκεί το να περιμένουμε με υπομονή κάποιο δελτίο ειδήσεων που θα αναγγέλλει το … τέλος της κρίσης; ή αρκεί η σύγκρουση και μόνον με τις πολιτικές που δεν μας αρέσουν ή δεν είναι αποτελεσματικές;

Υπάρχει ένα κρίσιμο ερώτημα που πρέπει να τεθεί καθαρά: Αφορά τους πολίτες η αναζήτηση κι η εφαρμογή λύσεων από τους ίδιους; Τους αφορά η από τα κάτω αυτό-οργάνωσή τους με στόχο την αξιοποίηση τοπικών πόρων, την επίλυση τοπικών προβλημάτων, τη δημιουργία θέσεων εργασίας, εισοδήματος και πλούτου; Τους αφορά, δηλαδή, η ανάπτυξη της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας και της Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας;
Από τις επιπτώσεις που είχε η κρίση στους πολίτες, από τα βάρη που σηκώνουν ή καλούνται να σηκώσουν, αποδεικνύεται ότι μάλλον τους αφορά!

Όμως, Τι είναι κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία; Ποιοι φορείς την αποτελούν; πως πρέπει να χρησιμοποιηθεί; Σαν μια παρένθεση στη ζωή μας; Σαν εξαίρεση; Σαν ένα εργαλείο που χρειαζόμαστε τώρα, για να «τα βγάλουμε πέρα στα δύσκολα» και να το παροπλίσουμε στη συνέχεια;

Πως αντιμετωπίστηκαν ιστορικά παρόμοιες καταστάσεις; Τι έγινε σε άλλες χώρες παλιότερα και στην παρούσα κρίση; Ποια είναι τα καθήκοντα των κρατών και των κυβερνήσεων; Ποια είναι τα καθήκοντα των πολιτών;

Γι’ αυτό, το 3ο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας ανοίγει με τη συζήτηση για τις εξελίξεις και τις προοπτικές στην Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία. Η σημερινή πρώτη ημέρα περιλαμβάνει 2 πάνελ συζήτησης:

Το πρώτο θα ασχοληθεί με τα ερωτήματα: Ποια είναι τα μέτρα πολιτικής και νομοθεσίας; Ποια είναι τα εργαλεία Χρηματοδότησης; Ποιες είναι οι θέσεις της Κυβέρνησης και Ευρωπαϊκών φορέων για τα θέματα αυτά;

Το δεύτερο θα διερευνήσει τις θέσεις Ελληνικών Δικτύων που δραστηριοποιούνται στο χώρο Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας.

Αγαπητοί και αγαπητές σύνεδροι
Γνωρίζουμε ότι στις περισσότερες χώρες της ΕΕ η Κοινωνική Οικονομία δημιουργεί πάνω από το 10% του ΑΕΠ. Πολλές μελέτες αποδεικνύουν ότι οι συνέπειες της κρίσης σ’ αυτές τις χώρες ήταν πολύ πιο ήπιες, ακριβώς λόγω της αντοχής και της αποτελεσματικότητας των φορέων της Κοινωνικής Οικονομίας. Αντίθετα στη χώρα μας η συνεισφορά της Κοιν.Οικ. στο ΑΕΠ είναι της τάξης του 1%. Αυτό το περιορισμένο ποσοστό, από μόνο του, εξηγεί το βάθος, την ένταση και τη διάρκεια της κρίσης.

Γιατί όμως η Κοινωνική Οικονομία καθυστερεί να αναπτυχθεί στη χώρα μας στο επίπεδο που θα ήταν αναμενόμενο να αναπτυχθεί σε συνθήκες κρίσης; ΤοΦόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας φιλοδοξεί όχι μόνο ν’ ανοίξει αυτή η συζήτηση για να δοθούν θεωρητικές απαντήσεις, αλλά να δοθούν πρακτικές λύσεις και να αρθούν τα εμπόδια που ορθώνονται στην ανάπτυξη της Κοινωνικής Οικονομίας στη χώρα μας. Στο διάστημα που μεσολάβησε ανάμεσα στο 2ο και το 3ο Forum, οργανώθηκαν 3 Περιφερειακά Συνέδρια, στην Καρδίτσα, στην Κοζάνη και στη Θεσσαλονίκη.

Διαπιστώθηκε ότι:
1. Στις περισσότερες περιοχές της χώρας μας η συνεργασία μεταξύ των φορέων της Κοινωνικής Οικονομίας δεν είναι αυτονόητη. Ούτε καν η συνεργασία μεταξύ των συνεταιρισμών είναι δεδομένη, παρ’ ότι η συνεργασία αποτελεί μια από τις βασικές συνεταιριστικές αρχές. Σ’ αυτό συντελεί η ύπαρξη πολλών διαφορετικών νομικών μορφών συνεταιρισμών. Κάθε νομική μορφή προβλέπεται από ξεχωριστό νομοθετικό πλαίσιο, για το οποίο αρμόδιο είναι διαφορετικό Υπουργείο! Αποτέλεσμα; Στις περισσότερες περιοχές της χώρας μας οι φορείς Κοινωνικής Οικονομίας δεν έχουν βρεθεί ποτέ να συζητήσουν τα κοινά προβλήματα μέσα στην καρδιά της κρίσης! Πολύ περισσότερο δεν έχουν σκεφτεί καν να σχεδιάσουν κοινή στρατηγική ή να συζητήσουν σε ένα κοινό σχέδιο ανάπτυξης!

2. Ωστόσο, υπάρχουν περιοχές όπου οι φορείς της Κοινωνικής Οικονομίας, όπως οι Συνεταιρισμοί κάθε νομικής μορφής (αστικοί, αγροτικοί, ΚοινΣΕπ κλπ), οι σύλλογοι και οι Αστικές μη Κερδοσκοπικές Εταιρίες, οι μη Συνεταιριστικές Κοινωνικές Επιχειρήσεις και τα Ιδρύματα διαφόρων μορφών:
a. συνεργάζονται μεταξύ τους συνειδητά και χωρίς αποκλεισμούς
b. σχεδιάζουν και δημιουργούν κοινές υπηρεσίες, όπως η εκπαίδευση των μελών των φορέων Κοινωνικής Οικονομίας, η παροχή τεχνικής υποστήριξης, η κοινή προώθηση τοπικών προϊόντων ή υπηρεσιών κλπ
c. δημιουργούν ένα τοπικό οικοσύστημα που ενθαρρύνει την κοινωνία να συζητήσει και να διαβουλευτεί για την αξιοποίηση των τοπικών πόρων με συλλογικό τρόπο, κινητοποιώντας τοπικά κεφάλαια, κατανέμοντας τον επενδυτικό κίνδυνο.
d. επιταχύνουν τη δημιουργία νέων, βιώσιμων και καινοτόμων κοινωνικών επιχειρήσεων με την παροχή τεχνικής υποστήριξης στα αρχικά στάδια ίδρυσης μέσω εξειδικευμένων φορέων.
ΤοΦόρουμΚοινωνικής Επιχειρηματικότητας οραματίζεται και υποστηρίζει τη δημιουργία «τοπικών οικοσυστημάτων», δηλαδή, δικτύων με τη συμμετοχή όλων των φορέων της Κοινωνικής Οικονομίας στα οποία θα συμμετέχουν συνειδητά οι φορείς που βρίσκονται σε μια λογική χρονοαπόσταση, ώστε να διευκολύνονται η επικοινωνία και οι φυσικές συναντήσεις μεταξύ τους. Εκτιμάται ότι το επίπεδο του Νομού είναι το καταλληλότερο για τη δημιουργία ενός τοπικού οικοσυστήματος. Πως όμως χτίζεται ένα τοπικό οικοσύστημα Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας; Πως οργανώνονται η δικτύωση, η εκπροσώπηση, οι οικονομικές συναλλαγές και οι συμπράξεις μεταξύ τους;

Ποιοι θα είναι οι κανόνες που θα διέπουν τις συναλλαγές μεταξύ φορέων που δεν έχουν κατ’ ανάγκη την ίδια νομική μορφή το ίδιο μέγεθος; Προκύπτει, δηλαδή, η ανάγκη ενός κοινά αποδεκτού κώδικα δεοντολογίας, η σύνταξη του οποίου έγινε στο 2ο Forum. Η συζήτηση για την αναβάθμισή του θα είναι διαρκής και θα γίνεται μεταξύ των φορέων που τον συναποδέχονται και τον συνυπογράφουν.

Αυτά τα θέματα θα συζητηθούν σε δύο εργαστήρια που θα οργανωθούν παράλληλα στην αυριανή συνεδρια.:
1. Στο πρώτο εργαστήριο θα συζητηθεί η Εσωτερική λειτουργία των φορέων ΚΑΛΟ, ο Κώδικας Δεοντολογίας και ο Κοινωνικός Αντίκτυπος
2. Στο δεύτερο θα συζητηθεί η δικτύωση και η εκπροσώπηση των φορέων ΚΑΛΟ (Οικονομικές συμπράξεις, δικτυώσεις, απαραίτητα εργαλεία)
Ένα χαρακτηριστικό των επιτυχημένων «τοπικών οικοσυστημάτων» της ΚΑΛΟ είναι ότι εμπεριέχουν κάποια «κέντρα» μέσω των οποίων σχεδιάζονται, αναπτύσσονται και παρέχονται κοινές υπηρεσίες προς τα μέλη του οικοσυστήματος, αλλά και σε ομάδες πολιτών που θέλουν να αναλάβουν ένα συλλογικό εγχείρημα. Ποια είναι ή πρέπει να είναι η σχέση αυτών των «Υποστηρικτικών Κέντρων» με το υπόλοιπο οικοσύστημα; Πως διοικούνται; Πως χρηματοδοτούνται;

Έστω ότι ένας φορέας ΚΑΛΟ δεχτεί τεχνική υποστήριξη και ιδρυθεί. Πως εξασφαλίζει την πρόσβασή του στην αγορά, πως διευκολύνεται η προώθηση των προϊόντων που παράγει ή των υπηρεσιών που παρέχει; Πως βρίσκει κεφάλαια για να αναπτυχθεί; Πως χρηματοδοτεί τις επενδύσεις του;
Αυτά τα θέματα θα συζητηθούν στον δεύτερο κύκλο των εργαστηρίων που θα οργανωθούν επίσης αύριο:
1. Σχεδιασμός υποστηρικτικών κέντρων
2. Πρόσβαση στην αγορά και χρηματοδοτικά εργαλεία από και για τις κοινωνικές επιχειρήσεις

Τέλος το βράδυ του Σαββάτου θα έχουμε την ευκαιρία να μάθουμε μέσα από τις αποτυχίες μας σε μια εκδήλωση με τον τίτλο «FUCK UP NIGHT» που οργανώνεται από το Impact Hub Athens, ενώ την Κυριακή το πρωί θα συζητήσουμε για την Κοινωνική επιχειρηματικότητα σε σχέση με την ένταξη των προσφύγων.

Αγαπητοί και αγαπητές σύνεδροι
Συμβάλλετε ενεργά στις εργασίες του 3ου Forum!
Συζητήστε, καταθέστε την άποψή σας, πληροφορηθείτε, ανταλλάξτε την εμπειρία σας, δικτυωθείτε!

Το χτίσιμο των τοπικών οικοσυστημάτων Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας είναι δική μας υπόθεση! Είναι στο χέρι μας! Η δική μας δράση είναι η καλύτερη εγγύηση ότι η Πολιτεία θα διευκολύνει την εδραίωσή τους και την ανάπτυξή τους. Η ανάπτυξη της Κοινωνικής Οικονομίας δεν γίνεται με νόμους (οι οποίοι – βεβαίως – είναι χρήσιμοι και απαραίτητοι), αλλά με την ενεργή και εθελοντική συμμετοχή των πολιτών!

Το Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας φιλοδοξεί να παίξει σημαντικό ρόλο στο χτίσιμο των τοπικών οικοσυστημάτων, διευκολύνοντας τους ενδιαφερόμενους φορείς να ανταλλάξουν εμπειρία, δημιουργώντας έναν χώρο επικοινωνίας, ανταλλαγής εμπειριών διάχυσης καλών πρακτικών, σκέψης, ανάπτυξης ιδεών και προτάσεων πολιτικής. Δεν διεκδικεί το ρόλο του συνδικαλιστικού εκπροσώπου των φορέων της ΚΑΛΟ ή του «τροχονόμου των κονδυλίων». Η οργάνωση του χώρου των φορέων ΚΑΛΟ είναι υπόθεση των ίδιων και θα πρέπει να γίνει «από τα κάτω», με δημοκρατικές διαδικασίες, χωρίς αποκλεισμούς και βάσει κανόνων που θα είναι κοινά αποδεκτοί από τους συμμετέχοντες φορείς της ΚΑΛΟ.

Στο όνομα όλων των συνδιοργανωτών σας εύχομαι ένα τριήμερο πλούσιο σε προβληματισμούς, εποικοδομητικές συζητήσεις και απτά συμπεράσματα.

Κεντρική ομιλία 3ου Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας Βασίλης Μπέλλης, Γενικός Δ/ντής ΑΝ.ΚΑ